Case 1

Leidsekade Amsterdam “Aardgasvrij”

We hebben het over een heel gaaf pand uit de 19e eeuw. Hoe kom ik van het gas af!? Tsja. Dat is een opgave. Het is ook niet makkelijk, maar het kan wel!

De Grachtenpanden aan de Leidsekade in Amsterdam worden herontwikkeld en gaan van het gas af. Uitzonderlijk voor een grachtenpand. Het realiseren van de verduurzamingsslag is dan ook niet eenvoudig, zeker niet als het een monument betreft. Voor monumenten gelden allerlei afwijkende wetten en regels voor restauratie en verbouwing. In deze case nemen we je mee met welke uitdagingen we te maken hebben.

Ambitie opdrachtgever

In overleg met de opdrachtgever zijn de volgende ambities opgesteld voor de Herontwikkeling en Renovatie van het project Leidsekade:

  1. Toekomstbestendig vastgoed realiseren, denk aan Klimaatadaptatie, Hitte stress enz.
  2. Optimaliseren van duurzaamheid en gezondheidsaspecten binnen de financieel en kwalitatief gestelde kaders.
  3. Genoeg flexibiliteit inbouwen om aan te sluiten bij toekomstige wensen en eisen van gebruikers.
  4. Waardevast vastgoed voor de komende 75 jaar.
  5. Gebouwen realiseren die de levens van bewoners gezonder en comfortabeler maken, zonder dat het milieu en het buitenklimaat negatief worden beïnvloed.
  6. En Aardgasvrij!

Hoe kijkt de Welstandscommissie van Amsterdam aan tegen ons ontwerp:

Voor monumenten geldt een restauratieve aanpak. De voorgevel heeft een hoge monumentwaarde en de achtergevel heeft een positieve monumentwaarde. De bestaande kozijnen, deuren en ramen in de voor- en achtergevel zullen dan ook moeten worden behouden.

De toegangstrap met een gescheiden opgang naar souterrain en bel-etage is karakteristiek voor het pand en zal behouden moeten worden. Het is positief dat er maatregelen worden genomen om het pand duurzaam te verbouwen. De inspanning om met behoud van de monumentale waarden van de voorgevel voor de ramen en kozijnen toch hogere isolatiewaarden te halen, wordt gewaardeerd. Het is ook een goede ontwikkeling dat er voldoende ruimte wordt gereserveerd voor techniek. Enkele wijzigingen houden nog onvoldoende rekening met de karakteristieken van het pand en tasten daarmee de monumentale waarden van verschillende onderdelen aan.

Details t.b.v. isolatie en verduurzaming moeten nauwkeurig worden uitgewerkt en aangeleverd. Het isoleren van gevels mag niet leiden tot schade aan de constructie. Dit zal door middel van een bouwfysisch rapport aangetoond moeten worden. De zonnepanelen moeten verduidelijkt worden qua vormgeving en kleur. Tevens zal inzichtelijk gemaakt moeten worden hoe ze op het zink bevestigd worden.

Hierboven heb ik het kort en luchtig omschreven maar in werkelijkheid zijn we bijna een jaar bezig geweest om de vergunning voor elkaar te krijgen.

Voor de lezer die echt geïnteresseerd is in de techniek en wat voor inspanning we hebben moeten leveren om van het gas af te komen zet ik hieronder uiteen wat we zoal gaan doen:

Fundering, dak en achtergevel

Het dak, de gevels en de fundering van de woningen zullen in één keer worden aangepast om de thermische schil te verbeteren, met als voordeel dat lastige details op de overgangen tussen de panden eenvoudiger en beter kunnen worden uitgevoerd. Door de thermische schil te verbeteren treden er minder verliezen op en zal er veel minder energie worden verbruikt.

Rc waarden en U-waarden

Als uitgangspunt kiezen we de volgende Rc-waarden [m2·K/Watt] als eindresultaat na renovatie:

Souterrain vloer XPS 3,5
Souterrain wanden grenzend aan bodem XPS 3,5
Achtergevel met buitenisolatie PIR of Kooltherm 4,5
Wand naar garage PIR of Kooltherm 4,5
Dak binnen isolatie vlas/PIR of Kooltherm 6,0
Voorgevel binnen isolatie Kooltherm 2,5
Wanden naar trappenhuis Kooltherm 2,5

U-waarden kozijnen

In de voorgevels wordt HR++ geplaats in de bestaande kozijnen. In de achterzijde wordt triple glas geplaatst. Accoya kozijnen met een goede hoogglans verf en 50 jaar garantie!

Kozijnen achtergevel Ufr-waarde 1,10
Ψ-kozijn inbouw in gevel 0,05
Ψ-glasrand in kozijn/raam warm edge spacers 0,04
Glas Uw-waarde 0,60
Glas g-waarde 50%

Kierdichting

Om onbeheersbaar warmteverlies, geluid van buiten en lokaal discomfort ten gevolge van kieren te beperken moet daar bij detaillering van constructie overgangen en bewegende delen goed op worden ontworpen. Luchtdichtheidsklasse 3, met een qv;10-waarde van maximaal 0,20 dm3/s·m2 vloeroppervlak.

Installaties

Voor een gezond en comfortabel binnen klimaat is een goede ventilatie nodig, om vocht en schadelijke stoffen af te voeren die ontstaan door stoffering, meubilair en bewoning. De grootste bronnen van fijnstof in woningen zijn koken, roken en stoffering.

Omdat de wens is om de woningen onafhankelijk van aardgas te maken, is verwarmen met een warmtepomp hier de economisch en energetisch beste optie. Om dat succesvol te kunnen doen is vloer-/plafond en/of wandverwarming het aangewezen warmte afgifte systeem. Dit heet ZLT verwarming; zeer laag temperatuur verwarming, dit slaat op de maximale aanvoertemperatuur van de centrale verwarming: 35°C.

Ventilatie

In combinatie met ZLT verwarming is een ventilatiesysteem, mechanische toevoer en mechanische afvoer nodig, met voorverwarming van de toevoerlucht door warmteterugwinning. Een ventilatie toestel met Hoog Rendement Warmte Terug Winning (HR WTW) levert gefilterde ventilatie lucht die wordt voorverwarmd door de warmte inhoud van de afgevoerde lucht.

Verwarming

De verwarming zal veel minder energie vragen dan voor de renovatie, vanwege de goede isolatie, kierdichting en ventilatie met warmte terugwinning. De energievraag op vloerniveau zal dalen van circa 105 kWh/(m2·a) (gasverbruik per appartement circa 800 m3/a.) naar circa 35 kWh/(m2·a). Radiatoren zullen we niet meer terug zien in deze woningen.

Warmte opwekkers

Om minder afhankelijk te zijn van aardgas wordt een elektrische compressiewarmtepomp ingezet voor de basislast ruimteverwarming. Deze haalt “gratis” energie uit de bodem en vult deze in de zomer weer deels terug aan door koelwarmte op te slaan in de bodem. Het is een brijn/water warmtepomp, “de groene paal”.

Individuele boilers of combinatie

Voor warm tapwater kan een elektrische boiler van 120 liter per appartement worden geplaatst. Deze komt in de berging waar hij dicht bij het aanrecht en de badkamers hangt. Hierdoor is de leidingwachttijd kort.

Zonne-energie

Op het dak worden zonnepanelen met oriëntatie zuid, zuidwest geplaatst. Door deze per appartement aan te sluiten op een omvormer, krijgt ieder appartement ongeveer 650 kWh duurzame stroom. Dat is een substantieel deel van het totale energiegebruik per appartement. Deze stroom wordt opgewekt bij daglicht, en voor 90% buiten het verwarmingsseizoen. Als de bewoner overdag uithuizig is, zal dus het grootste deel van deze stroom worden terug geleverd aan het Net. Met behulp van een tijdklok gestuurd relais dat de opwarming van de boiler vrijgeeft als de zoninstraling op de PV panelen optimaal is, fungeert de elektrische Smart boiler in deze situatie dus als een buffer die zonnestroom opslaat in de vorm van warm water. Veel milieuvriendelijker, kosten effectiever en betrouwbaarder dan een accu.

Economisch optimaal

Door deze aspecten zorgvuldig uit te voeren is de bewoners-onafhankelijke warmte- en koelvraag van de appartementen voor de komende 75 jaar grotendeels bepaald en economisch optimaal.

Aardgasvrij

Door de combinatie van deze maatregelen is het ons gelukt een laag energiegebruik te realiseren en bij dit project van het gas af te gaan. De benodigde energie wordt gehaald uit de bodem waardoor er geen vraag meer is naar gas. Om te waarborgen dat ook tijdens piekvraag of voor het geval de bodembron droog valt hebben we ons gewend tot de zon. Door middel van zonnepanelen wordt er een buffer gecreëerd van energie die kan worden aangesproken mocht het nodig zijn.

En wat is dan het resultaat?

Gebouwen realiseren die de levens van bewoners gezonder en comfortabeler maken, zonder dat het milieu en het buitenklimaat negatief worden beïnvloed. We hebben het dan over Comfort, Energie & Milieu.
Het is zo belangrijk om te ventileren en te zorgen voor een goede binnenluchtkwaliteit!

Locatie: Leidsekade Amsterdam
Uitdaging: Historische details behouden
Status: In uitvoering
Leuk: 6 supermooie grachtenpanden met een oppervlakte van 3630 m2.
Bouwjaar: eind 18e eeuw

Wat kunnen wij voor u doen als u van het gas af zou willen gaan !?:

1. Koffie #Vanhetgasaf
Een kopje koffie en sparren
1 uur gratis
2. Nu guts no glory
3 uur voorbereiding met als case uw gebouw
2 uur de diepte in met een presentatie voor u op ons kantoor
1 uur opvolging en advies
6 uur €500,-
3. Toekomst bestendig Vastgoed
Onderwerpen:
Trends & Ontwikkelingen
Uitdaag sessie om samen met u een ambitie en een stip op de horizon te bepalenVisie Toekomstbestendig Vastgoed

  • 8 uur voorbereiding
  • Een dagdeel bij ons op kantoor
  • 8 uur opvolging en advies
€2500,-